دلایل انجام آنالیز روغن

مقدمه

امروزه در بسیاری از شرکتها، تلاش بر این است تا اطلاعات جامع تری از تجهیزات را بصورت طبقه بندی شده در اختیار داشته باشند و با کنترل اطلاعات و شرایط لازم از بوجود آمدن توقف های غیر منتظره جلوگیری کنند. با توسعه تکنولوژی و پیشرفت صنایع، کنترل تجهیزات ماشین آلات و روانکارها به یک برنامه مدرن آنالیز روغن تبدیل شده که نتیجه آن مراقبت و نگهداری بهینه تجهیزات،‌ صرفه جویی در مصرف انرژی و افزایش عمر ماشین آلات خواهد بود. بنابراین تهیه برنامه روانکاری مناسب برای جلوگیری از فرسایش و از کارافتادگی زودرس ماشین ‌آلات صنعتی و دسترسی به بیشترین بازده مکانیکی در حداقل زمان، از اهمیت خاصی برخوردار بوده و برنامه روانکاری کمی با تعاریف روانکاری قدیمی متفاوت خواهد بود.
روانکار، آلودگیها را از محیط عملکرد قطعات دور نموده و مواد مورد نیاز آنها را از قبیل مواد جلوگیری کننده از سایش، مواد فشار پذیر، EP، مواد محافظت کننده در برابر خوردگی و غیره را در اختیار قطعات قرار می دهد. بنابراین، با توجه به اهمیت خاص روانکارها و روانکاری در صنایع، آنالیز روغن (از خانواده برنامه های PM) نیز اهمیت پیدا می کند و یکی از مهمترین و موثرترین مباحث در مراقبت وضعیت (CM) ماشین‌آلات، یک برنامه اجرایی نگهداری و تعمیرات بر پایه مراقبت وضعیت شرایط روانکار است که با تمرکز بر وضعیت روانکار و انجام آزمایش های گوناگون در محل کار تجهیزات و آزمایشگاه های معتبر، آسیب ها و خسارت های وارده به ماشین آلات را به حداقل رسانده، موجب کاهش هزینه ها و افزایش بهره وری و کیفیت فرآورده های تولید خواهد شد.
همانطورکه می دانید، روغن با اجزای مکانیکی در تماس بوده، مواد خارجی آلاینده و ذرات و براده های فلزی ساییده شده از قطعات مکانیکی را گرفته و به صورت معلق در خود نگاه میدارد. از آنجائیکه تماس روغن با قطعات در حال کار در حد تماس مولکولی میباشد، با تشخیص و اندازه گیری این ناخالصی ها طی یک سری تستهای بخصوص بر روی روانکار مصرفی، علاوه بر وضعیت کیفی خود روغن، اطلاعات گرانبهایی در مورد قطعات در تماس با روغن، میزان سایش و مواد آلاینده دیگر بدست خواهد آمد و یک متخصص روانکاری با استفاده از این اطلاعات می تواند برنامه نگهداری و تعمیر مناسب را ارائه دهد.
در کل، اساس کار آنالیز روغن عبارتست از: انعکاس وضعیت دقیق ماشین برای یک دوره زمانی معین از طریق نشان دادن وضعیت دستگاههای مکانیکی در حال کار.

آنالیز روغن – دسته بندی آزمایشها و نتایج
انواع آزمایشات انجام شده بر روی روغنها شامل موارد زیر می باشد:
• مقدار و نوع فلزات موجود در روغن
در هنگام کار مقادیر میکروسکوپی فلزات سایشی توسط سیستم وارد روغن می شود که نمونه گیری های منظم و متوالی و ارزیابی مقدار عناصر فرسایشی این نمونه ها، تغییرات غیر متعادل را مشخص خواهد کرد. از این طریق می توان به علل احتمالی آن پی برده و در بسیاری از موارد می توان سایش را کنترل یا پیشگیری کرد. مقدار و نوع فلزات موجود در روغن، نشان دهنده میزان سایش قطعات مختلف مانند یاتاقانها، رینگها، پیستونها، میل لنگ و غیره میباشد. با تکرار آزمایش در فواصل زمانی معین میتوان زمان مناسب جهت تعویض قطعات را مشخص نموده و قبل از بروز خسارت برنامه تعمیر آنها را تدوین نمود.


عناصر فلزی سایشی، عناصر افزودنی و عناصر آلاینده که ممکن است در روغن وجود داشته باشند عبارتند از:
آهن (Fe)، مس (Cu)، آلومینیوم (Al)، کروم (Cr)، سرب (Pb)، سیلیس (Si)، سدیم (Na)، نیکل (Ni)، نقره (Ag)، مولیبدن (Mo)، منیزیم (Mg)، بور (B)، کلسیم (Ca)، باریم (Ba)، روی (Zn)، فسفر (P)
در مقالات بعدی در همین مبحث منبع و منشا این عناصر به تفصیل مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
• سطح تمیزی
سطح تمیزی روغن یکی از پارامتر های مهم می باشد که عمدتا در ارزیابی تجهیزات و سیستم های هیدرولیکی مورد بررسی قرار می گیرد، و معمولا سطح تمیزی مشخصی (برای مثال عدد ناس برابر ۶) مد نظر می باشد. استانداردهای متنوعی برای تعیین آلودگی های جامد در یک سیال مورد استفاده قرار می گیرد. روشهای NAS-1632 و ISO-4406 از جمله روشهای شمارش ذرات هستند.
NAS-1632 توسط یک عدد و ISO-4406توسط سه عدد به شکل ۱۳/۱۶/۱۸ نمایش داده می شوند که هر کدام بیانگر سطحی از تعداد ذرات موجود بر حسب اندازه ذرات می باشد.
• میزان اکسیداسیون روغن
میزان اکسیداسیون روغن نشانه ای از میزان حرارت منتقل شده به قطعات مکانیکی و از آنجا به روغن می باشد و با رسم نمودار اکسیداسیون میتوان مقاطعی را که حرارت بیش از حد اعمال شده را مشخص و عیب یابی نمود.
طی فرایند اکسیداسیون روغن دچار تغییرات شیمیایی شده و در نتیجه¬ی وارد شدن مواد تولید شده از اکسیداسیون به روغن، کارایی آن کاهش می یابد. مشکلات معمولی که از اکسیداسیون بیش از حد روغن و مواد تولید شده از اکسیداسیون آن پیش می آید عبارتند از: تشکیل رسوبات لاکی، خوردگی فلزی، افزایش ویسکوزیته، گرفتگی فیلتر، و همچنین تولید اسیدهای آلی را باعث می شود. در صورتی که حرارت خیلی بالا باشد رسوبات کربنی در روغن تشکیل خواد شد.
• مقدار آب موجود در روغن
میزان آب در روغنها به مقدار زیاد در عملکرد و طول عمر روغن و تجهیزات مکانیکی که روانکاری می شوند تاثیر منفی دارد. آب سرعت اکسیداسیون روغنها را افزایش داده و در نتیجه تحلیل زود هنگام روغن و بازدارنده های اکسیداسیون را باعث می شود. بعلاوه آب عامل رسوب دهنده ادتیوها بوده و همچنین به طور شیمیایی با برخی ادتیوها وارد واکنش می شود. شیوه هایی که در آن حضور آب باعث خرابی جبران ناپذیر تجهیزات می شود عبارتند از: خوردگی، فرسایش، کنده شدن سطح و شکننده شدن توسط هیدروژن.
• آزمایشات کیفی روغن
نتایج آزمایشات کیفی روغن نیز وضعیت طول عمر روغن را نشان می دهد. از مهمترین آزمایشات کیفی روغن میتوان به آزمایش RULER که به معنای «تخمین عمر مفید باقیمانده روغن» است اشاره نمود، در این آزمایش با اندازه گیری مقدار ترکیبات ضد اکسیداسیون و عدد اسیدی روغن، زمان تقریبی پایان یافتن عمر مفید روانکار تعیین می گردد، به این مفهوم که با افزایش عدد اسیدی یا TAN روغن، مسلماً از مقدار و کارآیی مواد افزودنی با خاصیت ضداکسیداسیون کاسته می شود و زمانی فرا می رسد که میزان ادتیوهای یاد شده به قدری کاهش یافته است که روغن کاملاً اسیدی و خورنده شده و ادامه فعالیت آن موجب آسیب های شدید به دستگاه خواهد شد. آزمایش ویسکوزیته یا گرانروی نیز از آزمایشات رایج در برنامه آنالیز روغن میباشد، در صورت کاهش ویسکوزیته، امکان تشکیل فیلم پایدار روانکار به حداقل می رسد و بر اثر تماس فلز با فلز، سایش شدیدی ایجاد گردیده که نتیجه مستقیم آن، عمر کمتر دستگاه خواهد بود.
و در نهایت بازکردن فایلی خاص بنام آنالیز روغن و در نظر گرفتن یک سری آزمایشات در زمان بهره برداری از دستگاهها، باعث کاهش بسیاری از هزینه ها چه از نظر طول عمر قطعات و چه از لحاظ زمان بهینه تعویض روغن گردیده و مسئولان فنی کارخانجات را در جهت هرچه بهتر نگهداری و کارآمد کردن ماشین آلات یاری می نماید.

مطالب مرتبط

چرا یادگیری ماشین و هوش مصنوعی آینده تحلیل روانکارها هستند
آشنایی با روانکارها

مطلب بالا برگرفته از سایت مجله روانکاری صنعتی ایران می‌باشد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *